حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
401
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
رامهرمز و بختيارىها بايد بدهند . تا به امروز دينارى از هيچجا و هيچ بابت ندادهاند . من هم تا ممكن است كجدار و مريز مىكنم ، كار با خدا است . اگر تأييد خداوندى با من است ، مالياتم را مىگيرم و آنها هم قدرت بىنظمى ندارند . و آن ساعتى كه مشيت الهى به عكس اين باشد ، اگر حضرت اجل تمام هستى خود را صرف كند و خودش هم سوار شود براى تقويت كار من بيايد ، پيشرفت نخواهد كرد . عكس ابنيهء دولتى را اگر كسى بخواهد پنهان كند ، به من دخلى ندارد . من تكليف خود را ادا كردم ، پسكوچه و ميان صندوقخانه نيست ، در معبر و منظر تمام كرهء ارض است . مؤمن و كافر ، مقيم و مسافر ، عالم و جاهل ، هرهفته و ماه و هرروز و شب مىبينند . به من نوشتند كه بفرست از بغداد عكاس مخصوص بياورند ، عكس بردار و بفرست ! من بدون آنكه خرج عكاسى براى دولت بتراشم ، از كيسهء خود مايه گذاشتم ، انعام و خرجى دادم ، برداشتم ، فرستادم . انشاء الله تعالى تا اواخر شهر صفر كه تمام شد ، اگر تا آنوقت ميرزا عبد الباقى آمد كه كاملا عكس همه را برمىدارد ، و الا مىفرستم ميرزا حسين حكيمباشى شيخ الحكماى خودمان از بندرعباس مىآيد و برمىدارد . در تمام ايران مثل تلگرافخانهء ابنيهء بندقير « 50 » و تلگرافخانهء ناصرى ، بنائى نيست . مشك آن است كه خود ببويد ، نه آنكه عطار بگويد « 51 » . هرعمل اجرى و هركرده جزائى دارد « 52 » . اگر كار بنائى اين خط مثل شوشتر يا شهرهاى ديگر بود ، ده مقابل اين بناها ساخته مىشد . چه كنم ، نه عمله دارم ، نه خاك ، نه زمين ، نه چوب ، نه بنا ، نه نجار ، نه گچ و نه آهك . تمام اينها بايد به زحمت و چهار مساوى قيمت ، به معطلى يك ماه و دو ماه از اطراف عالم با كرايهء گزاف ، حتى خاك و خاكستر و كاه و بين دواب حمل شود . پولى ، چهار پول تفاوت خرج دارد و روزى ، ده روز تفاوت معطلى و طول زمان . آن هم با بناى بىسررشتهء ناقابل . هرچه اصرار كردم كه حاجى استاد على ، استاد احمد را بگذارد ، خود استاد احمد راضى نشد . اين دو نفر ناقص هم كه معتمد السلطان ميرزا حسين خان از تهران فرستاده بود ، از وحشت گرما و نبودن آب سرد و مأكول و ميوه فرار كردند . ما مانديم و همان عربستانىهاى زباننفهم بىسررشته . سهشنبه 4 ذيحجهء 1307 قمرى هو فرزند مكرم من پاكت مورخهء 20 ذيقعده و 2 ذيحجه رسيد . خيلى عجيب است ، كاغذ شما 11 روزه به من مىرسد و نوشتجات من از قرارى كه نوشته بوديد 20 روز طول مىكشد كه به شما برسد . سبب آن را ندانستم كه معطلى در كجا حاصل مىشود . در هرصورت سالم و بىعيب رسيدن فيض عظيم است . هرقدر هم دير برسد ،
--> ( 50 ) - بندقير دهى از دهستان ميان آب كه در بخش مركزى شهرستان شوشتر واقع است . ( 51 ) - مثلى است مأخوذ از گلستان سعدى . ( 52 ) - ستم از غمزه مياموز كه در مذهب عشق * هرعمل اجرى و هركرده جزائى دارد . ر . ك . ديوان حافظ . چاپ خانلرى : غزل 119 ، بيت 7 .